Gender Studies na UW (Wprowadzenie)

Warszawskie Gender Studies (Podyplomowe Studia nad Problematyką Społecznej i Kulturowej Tożsamości Płci) istnieją już 10 lat i są pierwszą tego typu działalnością edukacyjną w Europie Środkowo-Wschodniej. Od lutego 1996 roku funkcjonują jako dwuletnie Podyplomowe Studium Gender Studies w ramach Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych UW, przy Wydziale Nauk Społecznych i Resocjalizacji. Założycielkami studium są dr hab. Bożena Chołuj oraz prof. dr hab. Małgorzata Fuszara. Do chwili obecnej są dyrektorkami.

Studia odbywają się w trybie dziennym, a od roku 2002. również w zaocznym (spotkania co dwa tygodnie). Absolwentki i absolwenci studium specjalizują się w zakresie równości płci i praw mniejszości. Ukończenie studium jest równoznaczne ze zdobyciem zaliczeń z dwunastu przedmiotów oraz napisaniem i obroną pracy końcowej. Semestralna oferta programowa obejmuje wybór pięciu przedmiotów na studiach dziennych oraz trzech na studiach zaocznych.

W "Katedrze", piśmie naukowym powstałym przy Gender Studies UW, wydawanym w roku 2001., Bożena Chołuj pisze:

Fakt, że gender studies i women studies muszą być - zarówno w sferze badań, jak i nauczania - interdyscyplinarne, nie podlega dyskusji. O ile jednak kiedyś traktowano interdyscyplinarność nieco podejrzliwie, o tyle obecnie dość powszechne jest przekonanie, że zarówno nauczanie, jak i badania prowadzą do najciekawszych rezultatów, gdy przełamują dotychczasowe bariery pomiędzy dyscyplinami naukowymi. ("Katedra" nr 4, s. 3)

W związku z tym na program studiów składają się autorskie interdyscyplinarne zajęcia w formie seminariów i warsztatów obejmujące problematykę płci w szeroko rozumianej humanistyce (w filozofii, prawie, literaturze, socjologii, antropologii, historii, historii sztuki).

Przykładowo: w pierwszym semestrze studiów (1995/1996) tematyka zajęć skupiała się wokół problematyki płci, teorii i historii feminizmu oraz krytyki feministycznej i warsztatów genderowych (monitoring prasy codziennej). Jednostki lekcyjne zostały podzielone na następujące dyscypliny: prawo (Równość kobiet i mężczyzn w prawie i rzeczywistości społecznej), historia (Drogi rozwoju intelektualnego kobiet od końca XVIII w., do połowy XIX w.), kulturoznawstwo (Feminizm jako teoria polityki oraz Kobieta pisząca w kulturze w XVI i XVII wieku), pedagogika (Utrwalanie stereotypów płci w procesie socjalizacji; Wychowanie do pełnienia roli społecznej w zależności od płci), psychologia (Stereotypy i ich rola w kształtowaniu płci), literatura polska (Literatura i płeć), literatura obca (Czytając inaczej: feministyczne teorie interpretacji oraz Literackie konstruowanie płci na przykładzie wybranych utworów z literatury niemieckiej), monitoring prasy (Kategoria płci w języku prasy codziennej).

Obecnie, w semestrze zimowym 2006/2007., studentki i studenci studiów dziennych mogą wybierać zajęcia spośród następujących: Obraz i gender. Wprowadzenie do analizy kultury wizualnej; Filozofie feminizmu; Krytyczne pisanie; Płeć i seksualność a nacjonalizm; Kobiety i mężczyźni w świecie stereotypów. Natomiast studia zaoczne oferują zajęcia: Kobiety biblijne dzisiaj. Dyskusje o spójności lub dualizmie pomiędzy naszymi przekonaniami a praktyką życia codziennego; Gender Mainstreaming jako normalizacja przekroczenia albo szanse i zagrożenia dla równości; Wielkie koncepcje socjologiczne a problem płci i seksualności.

Kadrę nauczycielską tworzyły/li m.in.: Bożena Chołuj, Małgorzata Fuszara, Eleonora Zielińska, Izabela Filipiak, Agnieszka Graff, Bożena Umińska, Kazimiera Szczuka, Magdalena Środa, Kinga Dunin, Paweł Dybel, Joanna Mizielińska, Jolanta Brach-Czaina, Grażyna Borkowska.

Gender Studies były siedliskiem różnych inicjatyw. W ramach studiów odbywały się cykliczne dyskusje panelowe - Spotkania Feministyczne. We współpracy z OŚKą organizowane były letnie szkoły feminizmu - obozy edukacyjne dla kobiet z całej Polski. Z Gender Studies związana jest również działalność edukacyjna pozauniwersytecka, np. cykl warsztatów dla młodzieży podejmujący problematykę feministyczną i genderową. Powołany został także Program Wspierania Inicjatyw Wydawniczych i Naukowych Promujących Tematykę Feministyczną i Równościową, w ramach projektu: wydawanie książek o tematyce genderowej, udział na Targach Książki i współpraca z wydawnictwami oraz powołanie do życia pisma akademickiego "Katedra" (ukazało się pięć numerów, wydawca: Fundacja Res Publica).

tekst powstał przy okazji wywiadu z Bożeną Umińską z okazji dziesięciolecia studiów: "Happy Birthday, Gender Studies!", uniGENDER, 1/2006 (2): http://unigender.org/?page=biezacy&issue=01&article=04

autor: Marcin Teodorczyk

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 2.5 Poland License.