plan zajęć

Dr Bożena Umińska (Żydowski Instytut Historyczny)

Czytamy siedem wielkich arcydzieł literatury  XIX i XX wieku. Zawsze chodzi o  to, o co chodzi bohaterowi – o odtworzenie  sensu życia,  tak jak on/ona to rozumie. Dlaczego ponoszą klęskę ?  W jakim sensie wygrywają?  Odtwarzamy wzorce  płci;  opisujemy też odmieńców,  konformistów i  nonkonformistów. Odtwarzamy  kontekst obyczajowy:  Kim są  mężowie  wobec żon, żony wobec mężów? Kim kochankowie?  Jakie spotykamy wzorce miłości? Jakie wzorce życia?  Homoseksualiści ich  półoficjalne żywoty. Omówimy odmiany realizmu, odmiany  powieści oraz konteksty historyczne. 

1.  H.  Balzac  Blaski i nędze życia kurtyzany( Jak kochają ladacznice,  Po czemu miłość wypada starcom, Dokąd wiodą złe drogi, Ostatnie wcielenie Vautrina).  Kontekst literacki, konwencje epoki.  Wielkie świat i  półświatek . Wątek  miłości  Vautrina  do Lucjana.  Miłość Lucjana i Estery. Czyli piękna Żydówka, efeb i  zbój,  jego miłośnik. Społeczny status kurtyzany we Francji w XIX wieku. 

2. G. Flaubert  Pani Bovary. Romantyczna, ale spełniona miłość, o jakiej marzy  Emma. Romantyczna czyli ...? Świat pieniędzy, pacjenci pana Bovary,  realia.  Ucieczka, rozpacz i zszargany honor,  czyli dlaczego pani Bovary popełnia samobójstwo? 

3. G. Flaubert  Szkoła  uczuć. Miłość do „anioła” . Świat polityki i rewolucji. Kobiety zepsute i kobiety cnotliwe.Miłość  czyli ....? „Mieszczańskie anioły” i mijające życie.

4.  L. Tołstoj  Anna Karenina. Spełniona namiętność - i co dalej? Cena za  porzucenie  męża.
Społeczna „paranoja”  Anny K. Zmowa społeczna przeciwko Annie K. Dlaczego się zabiła? Ucieczka, rozpacz i zszargany honor.

Dr Ewa Majewska (filozofka, działaczka feministyczna)

Feministki rozmaicie interpretowały przestrzeń prywatną, chodzi jednak o to, by ją zmieniać. Tworząc alternatywne względem dotychczasowych, konstruktywistyczne narracje o rodzinie, macierzyństwie, intymności i seksie, feministyczne autorki rozpoczęły nowe mapowanie rzekomo powszechnie znanych terytoriów. Podczas zajęć zajmiemy się również dyskusjami w obszarze feminizmu, zwłaszcza tymi dotyczącymi prostytucji i pornografii. Sięgniemy także po teksty związane z przemocą wobec kobiet oraz propozycjami jej zapobiegania i przeciwdziałania.  Omawiana na zajęciach literatura pozwoli nam przyjrzeć się różnorodności stanowisk i argumentacji feministycznych, podejmiemy również kluczowe dla tego nurtu teorii i zarazem ruchu społecznego spory i debaty.

Zajęcia będą skupiały się wokół kwestii tradycyjnie włączanych w obszar nauk społecznych, niemniej dzięki łączeniu tekstów z zakresu filozofii, socjologii, literatury i publicystyki zachowają  charakter interdyscyplinarny.

Sylwia Spurek (prawniczka, legislatorka)

Jakie zobowiązania międzynarodowe ma Polska w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie? Czy Polki mogą składać skargi do ciał i organizacji międzynarodowych na ewentualne zaniedbania państwa w tej dziedzinie? Jakie były założenia i cele projektu ustawy dotyczącego przemocy w rodzinie, przygotowanego przez Pełnomocniczkę Rządu ds. Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn? Czy cele te są realizowane przez ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie? Czy i co może na podstawie tej ustawy Policja, prokuratura, sąd?

Zajęcia oparte będą m.in. na analizie międzynarodowych aktów prawnych oraz dokumentów krajowych dotyczących problemu przemocy w rodzinie. Prowadzone będą z uwzględnieniem moich doświadczeń jako legislatorki i współautorki projektu przepisów dotyczących ochrony ofiar przemocy w rodzinie. Zajęcia nie tylko dla prawniczek i prawników!

Lektury m.in.: B. Gruszczyńska „Przemoc wobec kobiet w Polsce. Aspekty prawnokryminologiczne”, Warszawa 2007; S. D. Herzberger „Przemoc domowa. Perspektywa psychologii społecznej”, Warszawa 2002; S. Spurek „Austria – model do poprawy?”, Niebieska Linia nr 2/2008; S. Spurek „Krajowy Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie”, Jurysta. Magazyn Prawniczy, 11/2006; S. Spurek „Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Komentarz”, Warszawa 2008; R. A. Stefański „Nowe środki probacyjne”, Prokuratura i Prawo 4/2006; R. A. Stefański „Warunkowy dozór Policji – nowy środek zapobiegawczy”, Państwo i Prawo, 6/2006; Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych; Międzynarodowy Pakt Praw Ekonomicznych, Społecznych i Kulturalnych; Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet; Krajowy Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie.

Bianka Rolando

Zajęcia będą prowadzone w charakterze studia eksperymentalnego. Ich celem będzie pobudzenie intelektualne studentów i studentek do kreatywnego pisania, a także analiza twórczości wybranych autorów i autorek. Studenci i studentki indywidualnie będą omawiać swoje projekty i próby literackie. Na zajęciach będzie miejsce na wspólną dyskusję na tematy związane z twórczością pisarską. Będziemy opisywać wybrane dzieło sztuk wizualnych odwołujące się do tematyki genderowej, w dowolnej formule literackiej i wizualnej.

Spróbujemy wniknąć w tkankę społeczną i wyznaczymy sobie temat związanego z wybranym problemem społecznym poprzez pisanie opowiadania zaangażowanego społecznie (uzupełnionego mniej lub bardziej fikcją literacką). Studenci i studentki będą zobowiązani do znalezienia materiałów i dokumentów na wybrany temat np. poprzez kolekcjonowanie zapisów dźwiękowych, wywiadów, poprzez próby odnalezienia materiałów dodatkowych wzbogacających aspekt problemu.

W studio będziemy prowadzić tzw. czytelnię gdzie będziemy śledzić i analizować strategie pisania w wybranych lekturach o różnym charakterze i tematyce genderowej. Oczekiwane i wspierane będą wszelkie eksperymenty literackie i wizualne np. próba eksperymentu w zakresie monologu, fikcyjnych monologów, wybór przedmiotu codziennego użytku i narzucenie mu świadomości i płci, monolog przedmiotów, próba wnikliwego współodczuwania rzeczy martwej w formie literackiej. Na bieżąco będą omawiane różne postawy artystyczne i literackie artystów i artystek.

Poszerzenie swej wyobraźni i wiedzy o poetykach gender w literaturze i sztukach wizualnych, poszerzenie swoich kompetencji językowych, uwrażliwienie się na problematykę społeczną- tego mogą oczekiwać uczestniczki i uczestnicy studia.

Dr Jacek Kochanowski (CBPNiSZW UW)

Podstawowym tematem konwersatorium będzie rozpoznanie możliwości „używania” wiedzy w procesach antynormatywnego oporu, procesach zmierzających do podważenia heteronormatywnego i patriarchalnego paradygmatu naszej kultury. Żeglować będziemy po epistemologii, metodologii nauk, socjologii wiedzy, socjologii nauki, a wszystko z perspektywy gender & queer studies. Matronować wszystkiemu będzie Michel Foucault, jak zwykle. Zaczniemy od omówienia koncepcji wiedzy / władzy Foucaulta oraz systemu eksperckiego Giddensa i zastanowimy się, jak to działa w Polsce. Potem obejrzymy spór o konstruktywizm w socjologii wiedzy i zastanowimy się dlaczego (głównie) panom zależy na tym, by było obiektywnie. Następnie spróbujemy zobaczyć, czy warto jedną obiektywność zastępować inną, silniejszą, czyli porozmawiamy o feministycznej koncepcji „silnego obiektywizmu” Sandry Harding oraz niektóre wątki „Manifestu Cyborgów” Donny Haraway. Po tej refleksji udamy się w rejony postmodernistyczne i zobaczymy, czy uda się nie tylko dekonstruować, ale re-konstruować naukę, czyli przyjrzymy się różnym dziwnym koncepcjom z zakresu socjologii wiedzy. Zakończymy frapującym pytaniem, czy warto queerować ([homo]seksualizować) naukę i jaki uniwersytet ma z tego wynikać? Zajęcia będą miały charakter konwersatorium: osoba prowadząca jest tylko liderem/liderką wspólnych poszukiwań. Należy ograniczać jego namiętność do mówienia intensywnymi wypowiedziami.

Dr hab. Artur Rejter (Instytut Języka Polskiego, Uniwersytet Śląski w Katowicach)

Dociekania dotyczące płci w języku stanowią ważny głos w ogólnohumanistycznej refleksji nad zagadnieniem gender, ponieważ pozwalają wiele zagadnień lepiej zrozumieć, zaś wiele sądów zweryfikować. Zaproponowany cykl spotkań ma na celu zaznajomienie z problematyką przede wszystkim historycznych, jak również międzykulturowych uwikłań relacji język a gender. Poruszone tematy wprowadzą słuchaczki i słuchaczy w językowy aspekt płci z uwzględnieniem różnych obszarów i poziomów polszczyzny, takich jak: etymologia, gramatyka, semantyka, pragmatyka czy stylistyka. Wszystkie obserwacje i wnioski osadzone będą w historii polskiej kultury oraz wybranych innych kultur (zarówno bliskich, takich jak czeska czy rosyjska, jak i dalekich – np. zachodnioeuropejskich czy orientalnych).

Poruszone zostaną np. takie problemy jak asymetria rodzajowo-płciowa w polszczyźnie, androcentryzm językowy, zagadnienia poprawności i grzeczności językowej czy językowo-kulturowy wizerunek płci. Zastanowimy się zatem np. nad problemami typu: jak zmieniały się sposoby nazywania kobiet i mężczyzn w polszczyźnie?, dlaczego mówimy częściej pani dyrektor niż dyrektorka?, skąd wziął się w języku polskim rodzaj męskoosobowy i czy na pewno świadczy on o androcentryzmie naszego języka?, jaki status mają formy żeńskie w polszczyźnie i innych językach?, jak w różnych tekstach wizualizowano kobiety i mężczyzn kiedyś, a jak dziś?, czy istnieje i na czym polega język // styl płci?

Dr Agnieszka Graff (Ośrodek Studiów Amerykańskich UW)

Zajęcia dotyczą kluczowych momentów i idei w rozwoju feminizmu w USA. Kurs ma układ chronologiczny: od Deklaracji Sentymentów z Seneca Falls (1848) przez ruch sufrażystek, feminizm drugiej fali, aż do współczesności czyli tzw. trzeciej fali i teorii gender. Chodzi o uchwycenie specyfiki amerykańskiego feminizmu jako ruchu społecznego i jako refleksji nad życiem jednostki i kształtem społeczeństwa – o związki idei równości płci z historią amerykańskiej demokracji, indywidualizmu, kapitalizmu, religijności, ekspansji na zachód, niewolnictwa, segregacji rasowej i ruchów na rzecz praw Afroamerykanów. Zastanowimy się, na ile amerykańskie wzorce i spory są przekładalne na europejskie i polskie realia. Przyjrzymy się też kluczowym różnicom wewnątrz feminizmu: np. feminizm liberalny a radykalny i socjalistyczny; feminizm różnicy i równości, spór o pronografię, problem polityki tożsamości i logika wykluczenia. Szczególną uwagę poświęcimy feministycznej i queerowej refleksji nad seksualnością i tożsamością płciową. Wsród lektur znajdą się opracowania historyczne i teoretyczne, klasyczne eseje feministyczne oraz wiele dokumentów (odezwy, manifesty), powieść (Alice Walker, Kolor Purpury) i kilka tekstów teoretycznych. Podczas dodatkowych spotkań obejrzymy kilka filmów dokumentalnych (One Woman One Vote, Iron Jawed Angels; Town Bloody Hall; Working Girls; Sex: Female).

Dr Joanna Mizielińska (SWPS)

Celem zajęć jest próba zarysowania zmian w koncepcji rodziny na przestrzeni ostatnich lat. Zastanowimy się, czym jest i czym była rodzina. Czy istnieje historia rodziny? Czy obecnie mamy do czynienia, jak sądzą niektórzy, z kryzysem rodziny czy jedynie z ewolucją samego pojęcia, które nie jest czymś odwiecznym ale zmiennym kulturowo? Czy obecne zmiany w strukturze rodziny, formach pokrewieństwa i relacjach intymnych są konsekwencja zmian w pojmowaniu roli kobiety i mężczyzny? Czy rodziny homoseksualne są zagrożeniem dla tradycyjnej rodziny czy jedynie stanowią czubek góry lodowej zmian, które zachodzą na naszych oczach? Z jakimi typami rodzin i związków intymnych mamy obecnie do czynienia? Czy istnieje konieczność ich zwiększonej formalizacji (np. rejestrowane związki partnerskie)? Jakie zmiany prawne stają się konieczne, biorąc pod uwagę wielość form rodzinności we współczesnym świecie? Czy termin rodzina powinien być zarezerwowany dla heteroseksualnej rodziny nuklearnej czy może być rozszerzony, by w pełniejszy sposób odzwierciedlać istotę społecznych zmian? Jakie jest społeczne przyzwolenie na homorodzicielstwo w krajach UE i w Polsce? W celu odpowiedzi na powyższe pytania sięgniemy po literaturę dotyczącą rodziny, teoretyczną (perspektywa antropologiczna, feministyczna, społeczno-kulturowa) i praktyczną (poradniki) oraz spróbujemy przyjrzeć się rozmaitym typom rodzin w Polsce. Na niektórych zajęciach obejrzymy filmy poświęcone wybranym zagadnieniom.

11.10, 25.10, 15.11, 29.11, 03.01, 24.01, 14.02

Seminarium I – godz. 9:00-12:00

Sylwia Spurek (prawniczka, legislatorka)

Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie – instrumenty międzynarodowe i krajowe.

Seminarium II – godz. 13:00-16:00

Dr Ewa Majewska (filozofka, działaczka feministyczna)

Prywatne jest polityczne. Seksualność i rodzina w tekstach feministycznych.

Seminarium III – godz. 16:30-19:30

Dr Bożena Umińska (Żydowski Instytut Historyczny)

Literacka klasyka XIX i XX wieku. Konformiści, nonkonformiści i odmieńcy.

zajęcia odbywają się w godz. 17:00–20:00 na Żurawiej 4 w sali nr 50 lub innej wolnej

PONIEDZIAŁEK: 13 X, 27 X, 24 XI, 1 XII, 15 XII, 19 I

dr Joanna Mizielińska (SWPS)

Rodziny i związki intymne

WTOREK: 7 X, 14 X, 4 XI, 18 XI, 2 XII, 9 XII, 13 I

Dr Agnieszka Graff (Ośrodek Studiów Amerykańskich UW)

Feminizm po amerykańsku

ŚRODA: 8 X, 15 X, 5 XI, 19 XI, 3 XII, 10 XII, 14 I

Dr hab. Artur Rejter (Instytut Języka Polskiego, Uniwersytet Śląski w Katowicach)

Język a gender. Perspektywa historyczna i międzykulturowa

CZWARTEK: 9 X, 23 X, 13 XI, 27 XI, 11 XII, 8 I, 22 I

Dr Jacek Kochanowski (CBPNiSZW UW)

Socjologia wiedzy i nauki w perspektywie gender/queer

PIĄTEK: 17 X, 31 X, 7 XI, 21 XI, 5 XII, 19 XII, 11 I

Bianka Rolando

Studio Kreatywnego Pisania oraz Działań Wizualnych Gender