Konzept einer Tagung (das Österreichische Kulturforum und Gender Studies UW)

Różnica między tolerancja a uznaniem

4-5 grudnia 2007 Austriackie Forum Kultury i Gender Studies UW organizują międzynarodową konferencję na powyższy temat. W jej ramach zamierzamy się z jednej strony skoncentrować na znaczeniach i roli obu pojęć: tolerancji i uznania. Wielokulturowe doświadczenia w krajach Unii Europejskiej i w Stanach Zjednoczononych pokazują bowiem, że idea tolerancji, która ma do dziś jeszcze wyraźnie pozytywne konotacje i zdołała na stałe wejść do polityki na poziomach narodowym i międzynarodowym, okazuje się niewystarczająca.

Pozwala wprawdzie na pokojowe egzystowanie obok siebie różnic kulturowych i ludzi, którzy je reprezentują, ale nie zaprasza do komunikacji między nimi. Oznacza to, że rozwinął się już wysoki próg tolerancji i jesteśmy w stanie znieść (dulden) wiele różnic, ale w zasadzie tylko tak długo, jak długo jesteśmy w stanie się od tych różnic izolować, jak długo one nas samych nie dotyczą bezpośrednio. Ten próg obniża się automatycznie, kiedy w naszym najbliższym otoczeniu ujawnia się różnica, którą do tej pory tylko tolerowaliśmy. Dopiero uznanie różnicy wyzwala nas z lęku przed nią i z wrogości wobec ludzi, którzy ją reprezentują. Jak uzyskać takie uznanie? Jakie mechanizmy mogą być pomocne, aby polityczny i społeczny projekt tolerancji zamienić na projekt uznania? To są pytania, które chcemy zadać w odniesieniu do trudnych i wręcz spychanych do sfery tabu zagadnień, jak niechęć do określonych wspólnot religijnych, etnicznych, dyskryminacja kobiet, osób homoseksulnach czy osób określanych ciągle jeszcze nieadekwatnym słowem „niepełnosprawności”.

Odpowiedzi będziemy szukać w ramach rozważań interdyscyplinarnych, bo dotyczą one kondycji człowieka i jego zdolności do zmian mentalnych. Zajrzeć chcemy też do sztuk pięknych, które często są pionierskie w podejmowaniu trudnych tematów. Na nie nie ma w polityce prawnej i społecznej jeszcze miejsca, bo liczy się tu na niepisane normy, trzymające problemy spoza nich w ryzach.

Poza tym interesuje nas różnica sama w sobie, jej znaczenie dla kultury i polityki. W tytule konferencji jest jakby zawarta między tolerancją a uznaniem. Takie usytuowanie oznaczać może albo jej zachowanie albo jej niwelację. Po przełomie politycznym w Europie Wschodniej i Srodkowej, a jeszcze wyraźniej po wstąpieniu nowych krajów do Unii Europejskiej dokonuje się w tej części Europy intensywne różnicowanie spłecznie (Ausdifferenzierung der Gesellschaft) pod wieloma względami: nie tylko pojawiły się nowe kulturowe różnice dzięki zwiększonej mobilności ludności w ramach UE, ale także ujawniły się te, które przez lata były wstydliwie skrywane, jako te, których się nie upublicznia ze względu na dominujące normy lub atmosferę niechęci wobec ludzi, którzy wymagają pomocy społecznej.

Równe prawa dla wszystkich ludzi bez względu na ich pochodzenie, kolor skóry, płeć, orientację seksualną, stopień sprawności nie powinny w nowych warunkach politycznych oznaczać upodobnienia wszysktich ludzi do siebie, czyli niwelacji różnic. Raczej chodzi o ich dowartościowanie, aby była możliwa komunikacja interpersonalna, międzyinstytucjonalna i międzykulturowa. Chodzi o taki jej rodzaj, który pozwoli na uznanie różnic, bez których nie ma szans na dynamikę rozwoju i wzbogacania kultury w ogóle. Różnica odczuwana i rozumiana jako wartość a nie obciążenie, wymaga kolosalnych zmian mentalnościowych. W ramach Roku Równych Szans w Unii Europejskiej, do którego nawiązuje nasza Konferencja, chcemy zastanowić się nad mechanizmami, które mogłyby przyczynić się do nowego spojrzenia na zagadnienie tolerancji, do uznania różnic na rzecz różnorodności społeczeństwa.

Program:

1. Podium: Uznana różnorodność i nie chciane różnice
Jakie różnice istnieją w społeczeństwie? Kiedy możliwa jest tolerancja a kiedy uznanie. W ramach tolerancji oczekujemy wielokulturowości, ale nie jesteśmy w stanie uznać niektórych różnic. Gotowość do uznania ogranicza się zbyt często jedynie do tego, co jest nam znane i do czego jesteśmy przyzwyczajeni. Czym mogą różnić się ludzie od siebie, dlaczego zauważamy, że się różnią, dlaczego obstajemy przy tym, co nas różni od innych?

2. Podium: Uznawać różnice albo je likwidować, czyli polityczne, społeczne i psychologiczne problemy z innością w społeczeństwie
Co przeszkadza w realnym uznaniu różnic? Ignorancja nie oznacza likwidacji różnic. Co znaczy: wytrzymać różnice? Czy równość musi zostać utopią? Jakie drogi prowadzą do tworzenia społeczeństwa otwartego?

3. Podium: Zalety społecznej różnorodności
Diversity w obszarze społecznym, kulturalnym i politycznym, mediacja przy rozwiązywaniu konfliktów, realny zysk z różnorodności społecznej, gwarancja jakości dzięki wyrównaniu chans dla płci, to nie są już dzisiaj puste hasła. Te idee i sposób myślenia używają doradczynie i doradcy dużych firm, organizacji pozarządowych, które zmęczone są już formułowaniem kolejnych postulatów i oczekiwaniem na realizację ich przez innych. Kreatywna, inowacyjna i konstruktywna różnorodność osiągają dzięki dzięki integracji wielorakich różnic. Jak wygląda ich nowa praktyka? W jaki sposób mobilizują różnice ujawniające się w społeczeństwie, w którym działają?

austriackie forum kultury: http://www.austria.org.pl/